سعيد « 1 » بن هبة اللّه بن الحسن « 2 » الشيخ الإمام أبو الحسن « 3 » المعروف بالقطب الراوندى - رضى اللّه عنه و أرضاه و أعلى فى الجنة العالية مأواه - عالم متبحّر نقّاد ، فقيه مفسّر محدّث محقّق ثقة . صاحب مؤلفات رايقهء نافعهء شايعه ، مانند مغنى شرح نهايه ( ده جلد ) ، خلاصة التفاسير ( ده جلد ) الرائع فى الشرائع ( 2 مجلد ) ، المستقصى در شرح ذريعه ( سه مجلد ) ، احكام الاحكام ، ضياء الشهاب فى شرح الشهاب ، التعزيب فى التعريب ، الاغراب فى الاعراب ، جنا الجنتين فى ذكر ولد العسكريين عليهما السّلام ، زهر المباحثة ، و ثمر المنافئة ، تهافت الفلاسفة . جواهر الكلام ، كتاب النيات فى جميع العبادات ، نفثة المصدور ( و هى منظوماته ) شرح الكلمات المائة لأمير المؤمنين عليه السّلام ، شرح العوامل المائة ، كتاب مزار ، ناسخ و منسوخ ، اسباب النزول ؛ سلوة الحزين ، امّ القرآن ، غريب النهاية ، خرائج « 4 » و جرائح ، قصص الانبياء ، فقه القرآن ، لبّ اللباب ، دعوات ، شرح آيات الأحكام ، و كتابى در اختلاف واقع بين شيخ مفيد و سيد مرتضى در كلام ، منهاج البراعة شرح نهج البلاغه و غيرها . صاحب رياض فرموده كه ، او اول كسى است كه نهج البلاغه را شرح كرده « 5 » .

--> ( 1 ) . در اسم ، كنيه و سلسله نسب او اختلاف است . ر . ك : مقدمهء قصص الانبياء با تحقيق علّامه جليل ميرزا غلامرضا عرفانيان ، ص 15 ( 2 ) . در مورد فقيه و محدّث نبيه قطب راوندى ر . ك : معالم العلماء ، ص 55 ؛ امل الآمل ، ج 2 ، ص 125 ؛ روضات الجنات ، ج 4 ، ص 6 ؛ الكنى و الالقاب ، ج 3 ، ص 72 ؛ طبقات اعلام الشيعه ، ( قرن ششم ) ، ص 124 ؛ الاعلام ، ج 3 ، ص 157 ؛ ريحانة الادب ، ج 4 ، ص 467 ؛ معجم المؤلفين العراقيين ، ج 4 ، ص 233 ؛ تاريخ نظم و نثر در ايران ، ص 729 ؛ الذريعه ، ج 2 ، ص 304 ، ج 3 ، ص 55 ، ج 4 ، ص 502 ، ج 13 ، ص 55 و ج 17 ، ص 105 و 372 ؛ لغت‌نامه دهخدا ، « قطب الدين » ، ص 349 ؛ اعيان الشيعه ، ج 35 ، ص 117 ؛ امل الآمل ، ج 2 ، ص 125 ؛ بهجة الآمال ، ص 66 ؛ تكملة الرجال ، ج 1 ، ص 436 ؛ تنقيح المقال ، ج 2 ، ص 21 ؛ جامع الرواة ، ج 1 ، ص 364 ؛ منتهى المقال ، ص 148 ؛ مستدرك الوسائل ، ج 3 ؛ خاتمهء مستدرك ، ص 181 - 186 ؛ المقابس ، ص 14 ؛ لسان الميزان ، ج 3 ، ص 48 ؛ لؤلؤة البحرين ، ص 304 ؛ الكنى و الالقاب ، ج 3 ، ص 72 ( 3 ) . در فهرست منتجب الدين ابو الحسين ثبت شده است . ر . ك : بحار الأنوار ، ج 102 ، ص 235 . در بعض منابع ، « ابو الفرج » است ( 4 ) . بدان كه ( ح مل ) در مقدمه دوم باب اول كتاب ايقاظ الهجعة بالبرهان على الرجعة از كتب قطب راوندى شمرده نوادر المعجزات را و فرموده كه آن را ملحق به خرائج و جرائح نموده و بر آن اضافه فرموده . ( منه رحمه اللّه ) ( 5 ) . روضات الجنات ، ج 4 ، ص 8 ؛ رياض العلماء ، ج 2 ، ص 421 ؛ ريحانة الادب ، ج 4 ، ص 468 ؛ شرح نهج البلاغهء ابن أبى الحديد ، ج 1 ، ص 5